Gepubliceerd op: 6 juni 2016

Negatieve rente

Bank moet hypotheekrente betalen aan de klant

Onlangs heeft de geschillencommissie Financiële Dienstverlening beslist dat negatieve rente binnen het financiële systeem niet is uitgesloten. De consumenten die de zaak aanspanden zijn volgens de Commissie een negatief rentepercentage verschuldigd, wat betekent dat de bank rente aan de consument moet betalen.

De geldlening

De consumenten waren een hypothecaire geldlening met de bank overeengekomen in Zwitserse franken met een rentetarief gebaseerd op CHF Libor (London Interbank Offered rate voor Zwitserse Franken) met een opslag. Een vaker gehanteerde basisrente is de Euribor. Dit staat voor Euro Interbank Offered Rate. Euribor is het rente tarief waartegen een groot aantal Europese banken elkaar leningen in euro’s verstrekken.
Per 28 januari 2015 daalde het CHF Libor tarief dermate ver dat het rentetarief uitkwam op -0,316%. De bank hanteerde evenwel een rentevergoeding van 0%.

Twistpunt: negatieve rente staat haaks op bancaire systeem

Bij de Geschillencommissie stelde de bank dat de offerte van geldlening op geen enkele wijze de indruk zou wekken dat de bank in enig scenario negatieve rente zou vergoeden. Het betalen van negatieve rente staat volgens de bank haaks op het functioneren van het bancaire systeem en de consumenten hebben redelijkerwijs niet mogen verwachten dat zij voor een kredietfaciliteit een vergoeding zouden kunnen ontvangen.

Betalingsverplichting voor bank bij negatieve rente is mogelijk

De commissie vond dat de aard van de overeenkomst niet meebracht dat er geen vergoeding door de bank hoefde te worden betaald in het geval van een negatieve rente. Dit omdat negatieve rente binnen het financiële systeem wel vaker voorkomt en de bank de lening zelf ook iedere maand opnieuw kan financieren tegen hetzelfde tarief. De Bank zou dan niets aan de lening verdienen, maar er ook niet op hoeven toe te leggen. Een negatieve rente was niet onvoorzienbaar voor de bank. De bank is een professionele partij die alle stukken met betrekking tot de lening heeft opgesteld en als zij dan niet een bepaling opneemt dat zij bij een negatieve rente niet hoeft te betalen aan de consument (een zogenaamde zero floor) komt dat voor rekening en risico van de bank.

Speculatief karakter

De Commissie vond het daarnaast van groot belang dat de overeenkomst een voor beide partijen zeer speculatief karakter heeft. Zo is er het risico dat de koers van de CHF stijgt en aflossing van de hypothecaire geldlening voor Consumenten steeds kostbaarder wordt. Dat had zich voorgedaan in 2015 toen de koppeling tussen de CHF en de Euro door de Zwitserse overheid is losgelaten. Dat leidde tot een koersstijging van de CHF-lening, omgerekend naar Euro’s, in omvang toenam (valutarisico). Hiertegenover staat het risico dat de rente op de geldlening daalt (renterisico) en andersom. Zo daalde het CHF Libor tarief naar een negatief percentage (per 28 januari 2015: -1,016%) en ook het totale rentetarief – CHF Libor plus de opslag – werd daardoor op een gegeven moment negatief. Dit zijn risico’s die zowel de bank als de consumenten hebben aanvaard. Voor deze risico’s bevat de overeenkomst van geldlening volgens de Commissie geen beperking. De klant hoefde er geen rekening mee te houden dat het renterisico in zijn nadeel door de bank zou worden beperkt. Door dat wel te doen geeft de bank een uitvoering aan de overeenkomst die alleen in het nadeel is van de klant zonder dat de bank die bevoegdheid in de overeenkomst heeft bedongen.

Regel of uitzondering?

Dit betrof een niet reguliere hypotheek vanwege het zeer speculatieve karakter. Voor reguliere hypotheekleningen zonder speculatief karakter zal de bank waarschijnlijk wel een ‘zero floor’ mogen aanhouden bij een negatieve rente.

Wilt u meer weten over dit onderwerp of kunnen wij u assisteren op dit deel gebied van het ondernemingsrecht? Advocaat Mignon Meermans neemt graag contact met u op.

Mignon Meermans
Mignon Meermans

Artikelen door Mignon Meermans

Stuur ons een bericht

Voor verdere vragen kunt u het formulier hieronder gebruiken. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.