Gepubliceerd op: 7 juli 2017

Erfenis niet zomaar aanvaarden, zeker niet als ondernemer

Een erfenis aanvaarden klinkt vaak aantrekkelijk, maar in de praktijk kan het zo zijn dat u blijft zitten met schulden van de overledene. Op het moment dat u op grond van de wet, of in het testament van de overledene wordt aangewezen als erfgenaam, staat u voor een lastigere keuze dan men veelal denkt.

Als u als erfgenaam tot een nalatenschap wordt geroepen, dan biedt de wet de volgende opties:

  • Het zuiver aanvaarden van de nalatenschap;
  • Het beneficiair aanvaarden van de nalatenschap; en
  • Het verwerpen van de nalatenschap.

Erfgenamen onder de 18 jaar kunnen niet voor de eerste optie kiezen. Dit is om minderjarigen te beschermen tegen mogelijke schulden. Als een wettelijk vertegenwoordiger van een ervend kind niet binnen drie maanden een keuze doorgeeft, aanvaardt de minderjarige de erfenis automatisch beneficiair.

Verwerping nalatenschap

Verwerpt u de erfenis? Dan ontvangt u niets, maar kunnen eventuele schulden van de nalatenschap ook niet op u worden verhaald. Om een erfenis te verwerpen moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn wel kosten aan verbonden.

Zuivere aanvaarding

Door een nalatenschap zuiver te aanvaarden treedt u (tezamen met eventuele mede-erfgenamen) in de rechten van de overledene. Dat houdt in dat alle rechten en plichten van die persoon worden overgenomen.

Bij het afwikkelen van een erfenis kan het voorkomen dat er meer schulden aan de erfenis verbonden zijn dan baten. Met name als de erfenis zuiver aanvaard is door de erfgenamen kan dat voor de erfgenamen vervelende gevolgen hebben. In het geval dat er meer schulden dan bezittingen zijn, moet u als erfgenaam het tekort aanvullen met uw eigen geld. Indien een nalatenschap eenmaal zuiver is aanvaard, dan kan op deze keuze in principe niet meer worden teruggekomen, ook niet als er achteraf hoge schulden blijken te zijn.

Wet bescherming erfgenamen tegen schulden

Het zuiver aanvaarden van een nalatenschap kan vormvrij gebeuren door daar uitdrukkelijk een verklaring over af te leggen, maar kan óók worden afgeleid uit het feit dat iemand zich als feitelijk erfgenaam gedraagt. Op dit punt ging het vaak mis. Er was soms onduidelijkheid over welke handelingen leidden tot zuivere aanvaarding en daarmee werd soms onbedoeld zuiver aanvaard. De Wet bescherming erfgenamen tegen schulden (BETS), die per 1 september 2016 in werking is getreden, biedt erfgenamen daartegen meer bescherming.

De BETS geeft precies aan wanneer sprake is van het zich ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedragen, te weten: “doordat hij goederen van de nalatenschap verkoopt, schenkt, bezwaart (bijvoorbeeld door een hypotheek te vestigen op een huis uit de nalatenschap) of op andere wijze aan verhaal van schuldeisers onttrekt”.

Onverwachte schulden

De nieuwe wet heeft nog een tweede wijziging gebracht op het gebied van “onverwachte schulden”. In het geval van onverwachte schulden is het nu mogelijk om een zuivere aanvaarding om te zetten naar een beneficiaire aanvaarding, zodat de erfgenaam niet meer met privévermogen aansprakelijk is voor de schulden. Hiervoor dient wel binnen 3 maanden na aanvaarding toestemming te worden verkregen van de kantonrechter.

Het zal in de praktijk nog moeten blijken of deze nieuwe regel toegevoegde waarde heeft. Het is nog onduidelijk hoe de kantonrechter om zal gaan met het begrip “onverwachte schuld”. Naar verwachting zal daar zeer kritisch naar worden gekeken en heeft de erfgenaam wel een onderzoeksplicht. Een hypotheekschuld zit bijvoorbeeld niet in de categorie onverwachte of onbekende schuld indien deze geregistreerd staat in het Kadaster, dat voor een ieder vrij toegankelijk is.

Tip: beneficiaire aanvaarding

Indien u als erfgenaam vermoedt dat de nalatenschap vooral uit schulden zal bestaan en dat die schulden hoger zijn dan de baten dan is het raadzaam om de erfenis beneficiair te aanvaarden. Als u beneficiair aanvaardt wordt u wel erfgenaam, maar bent u niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap. U wordt dan slechts aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap, voor zover er in die nalatenschap (voldoende) baten aanwezig zijn. Indien een erfgenaam beneficiair aanvaardt moet de erfgenaam een schriftelijke verklaring afleggen bij de rechtbank waarvoor griffierecht moet worden betaald. Dit kan ook geregeld worden met een volmacht via de notaris. Hier zijn wel kosten aan verbonden. Indien één van de erfgenamen beneficiair aanvaardt dan moet de gehele nalatenschap volgens bijzondere regels worden afgewikkeld.

Indien u voor een erfenis komt te staan doet u er goed aan zich tijdig te laten informeren over de mogelijke financiële gevolgen van aanvaarding van een nalatenschap en uit te kijken voor een daad van zuivere aanvaarding. Ook is het belangrijk om als ondernemer goed te regelen hoe uw onderneming wordt voorgezet indien u komt te overlijden. Voor al uw vragen over erfenissen kunt u vrijblijvend contact opnemen met Fruytier Lawyers in Business. Wij staan u graag met raad en daad bij.

Koen Wanders
Koen Wanders

Artikelen door Koen Wanders

Stuur ons een bericht

Voor verdere vragen kunt u het formulier hieronder gebruiken. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.