Gepubliceerd op: 27 maart 2020

Force majeure, ofwel overmacht door coronacrisis

De coronacrisis heeft tot gevolg dat veel bedrijven moeite hebben om hun contractuele verplichtingen na te komen. In dit artikel zal ik kort ingaan op de rechten en plichten die er bestaan op basis van bestaande overeenkomsten.

Force majeure of overmacht is een juridisch begrip dat een niet-toerekenbare onmogelijkheid aanduidt om aan een contractuele verplichting te voldoen.

Als op een internationaal contract Nederlands recht van toepassing is dan dient bij de beantwoording van de vraag of een tekortkoming kan worden toegerekend aan de schuldenaar te worden gekeken naar artikel 6:75 BW:

“Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.”

In het dagelijks verkeer noemen we deze situatie overmacht. Uit dit artikel volgt dat er een beroep op overmacht kan worden gedaan wanneer sprake is van een tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst die niet aan de schuldenaar kan worden verweten en welke niet voor rekening van de schuldenaar komt. Indien er sprake is van overmacht dan is de schuldenaar niet gehouden de overeenkomst na te komen. Ook is deze partij niet gehouden eventuele schade die daaruit voortvloeit te vergoeden.

Force Majeure contractueel vastgelegd

Naast de wettelijke basis, waar hierna nog nader op ingegaan wordt, is het van groot belang eerst te kijken in het contract en de toepasselijke algemene voorwaarden wat er is overeengekomen tussen de contractspartijen. Het komt vaak voor dat in overeenkomsten of in de algemene voorwaarden een clausule met overmacht wordt opgenomen. Hierin staat vrijwel altijd een omschrijving wat er in deze specifieke contractrelatie onder overmacht of force majeure wordt verstaan.

Het staat (nog) niet vast of het coronavirus hieronder valt. Vanwege de omvang en de ernst van deze pandemie vind ik dit zeker verdedigbaar. Mijn advies op dit punt is om in ieder geval de contractspartij of contractspartijen zo spoedig mogelijk te informeren wanneer je een beroep op overmacht wil gaan doen.

Overmacht

Waar sta je als er contractueel niets is overeengekomen? In dat geval grijpen we terug op de wettelijke bepaling zoals eerder aangegeven in dit artikel. De vereisten om te voldoen aan de voorwaarden voor overmacht, zoals genoemd in de wet, worden streng getoetst. In mijn ogen kan onder omstandigheden een beroep op overmacht in het geval van de coronacrisis gerechtvaardigd zijn. Belangrijk is dat kan worden vastgesteld dat dit de oorzaak is waardoor (tijdige) nakoming van de overeenkomst niet mogelijk is. De overmacht kan worden veroorzaakt door corona zelf, maar ook door maatregelen welke zijn genomen door de overheid. Bijvoorbeeld doordat er een in- of exportverbod is op bepaalde goederen. Of nog simpeler: een café dat is afgehuurd.

Alternatieve oplossing

Onder omstandigheden kan een rechter de overeenkomst wijzigen doordat er een beroep wordt gedaan op onvoorziene omstandigheden. Hier is sprake van indien partijen bij het aangaan van het contract geen rekening hebben gehouden met de omstandigheden en de omstandigheden van zodanige aard zijn dat het ongewijzigd in stand houden van de overeenkomst naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet kan worden gevergd.

Bij het beoordelen of hier sprake van is zal de rechter alle omstandigheden van het geval mee moeten wegen, waarbij het van belang is op te merken dat de lat om hiervoor in aanmerking te komen hoog ligt. Met name, omdat een groot deel van onvoorziene omstandigheden onder “normaal” ondernemingsrisico valt.

Dan de vraag of de huidige crisis valt onder onvoorziene omstandigheden. In mijn ogen zijn er zeker gevallen waarin de rechter een dergelijk verzoek zal toewijzen. Dit zal sterk afhangen van de omstandigheden van het geval en ook of er een redelijk alternatief wordt geboden, het wijzigingsvoorstel.

Heeft u problemen met een contractpartij vanwege de coronacrisis belt u dan gerust vrijblijvend voor meer informatie met een van onze specialisten

 

Let op: ook bij het afsluiten van nieuwe overeenkomsten of het opstellen van algemene voorwaarden is het van belang na te denken over de exacte bewoordingen van een overmacht clausule!

Vincent van Oosteren
Vincent van Oosteren

Artikelen door Vincent van Oosteren

Stuur ons een bericht

Voor verdere vragen kunt u het formulier hieronder gebruiken. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.