Home » Expertise » Ondernemingsrecht » De zorgplicht van de banken in het algemeen

De zorgplicht van de banken in het algemeen

Zorgplicht. Het is een veel gehoord woord de laatste tijd. Oud-minister van Financiën Jan Kees de Jager kwam eind september 2012 met een wetsvoorstel om de zorgplicht van banken wettelijk te verankeren. In het huidige regeerakkoord komt deze zorgplicht wederom terug. Plannen voor een verplichte bankierseed met strenge sancties bij overtreding en het verder wettelijk verankeren van de zorgplicht zullen niet lang op zich laten wachten. Er bestaat echter al jaren een in de rechtspraak ontwikkeld kader dat invulling geeft aan de zorgplicht van banken. Wat houdt deze rechtspraak in en wat kan dit voor u en de relatie met uw bank betekenen?

Twee vormen van zorgplicht

Allereerst moet er een kort onderscheid gemaakt worden tussen de twee vormen van zorgplicht. Enerzijds is er de contractuele zorgplicht (bank tegenover een cliënt) en anderzijds de niet-contractuele zorgplicht (bank tegenover derden).

Contractuele zorgplicht
De contractuele zorgplicht vloeit voort uit een aantal wettelijke bepalingen en de algemene voorwaarden van de bank, opgesteld door de Nederlandse Vereniging van Banken. Uit dit kader van bepalingen komt naar voren dat de bank rekening moet houden met de belangen van haar cliënt in haar dienstverlening. Hoewel dit klinkt als een overbodige regel, blijkt uit de rechtspraak dat de praktijk vaak weerbarstiger is.
Het verschil tussen de zorgplicht van banken en de ‘normale’ zorgplicht die bestaat tussen twee partijen is dat de bank als professioneel en deskundige contractspartij een verhoogde of bijzondere zorgplicht heeft, zeker ook gezien haar maatschappelijke functie.

Praktijkvoorbeeld
In een zaak van de Hoge Raad uit 2003 ging het om een particuliere belegger die ondanks waarschuwingen van de bank bleef beleggen in risicovolle producten. Toen er grote tekorten ontstonden, liquideerde de bank de effectenrekening van de cliënt. Hierop stelde de cliënt een vordering tegen de bank in wegens schending van de zorgplicht. De rechter kwam uiteindelijk tot de conclusie dat een bank als professionele en deskundige dienstverlener tot een bijzondere zorgplicht is gehouden mede omdat aan dergelijke transacties zeer grote risico’s verbonden kunnen zijn. In sommige gevallen kan zelfs enkel waarschuwen voor risico’s niet voldoende zijn, maar moet de bank zelfs weigeren om risicovolle transacties uit te voeren.
Deze rechtspraak komt erop neer dat de bank, als professionele en deskundig te achten dienstverlener, een vergaande zorgplicht heeft om de (particuliere) belegger tegen zichzelf te beschermen, zelfs als deze de waarschuwingen van de bank in de wind slaat.

Niet-contractuele zorgplicht
Er bestaat ook een niet-contractuele zorgplicht van banken tegenover derden. Een bank dient ook rekening te houden met de belangen van derden. De bank mag niet handelen in strijd met hetgeen als er wordt gehandeld in strijd met het ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt. Hoe dit in de praktijk wordt ingevuld, verschilt per situatie en hangt af van de omstandigheden.

Praktijkvoorbeeld
In het zogeheten Safe Haven arrest draaide het om een groep beleggers die geld had gestort op de rekening van Safe Haven om mee te beleggen. Nadat de groep aanzienlijke verliezen had geleden door risicovolle beleggingen, stelden de beleggers de bank aansprakelijk op grond van een onrechtmatige daad. Belangrijk detail in deze zaak was dat Safe Haven geen vergunning had om op te treden als vermogensbeheerder. De beleggers verweten de bank dat deze, nadat ze ontdekte dat Safe Haven handelde zonder vergunning, geen actie had ondernomen.
Het grote verschil met eerdere rechtspraak op het gebied van de zorgplicht is dat er geen rechtstreekse relatie was tussen de beleggers en de bank. De bank verzorgde enkel de bankrekening van Safe Haven. De rechter volgde echter de redenering van de beleggers. Voor de toepasselijkheid van de zorgplicht is dus van belang of de bank actie heeft ondernomen. Een belangrijke aanwijzing in deze uitspraak was het feit dat er een specifieke wettelijke bepaling aanwezig was (de vergunningsplicht) ter bescherming van de beleggers.

Heeft u een geschil met uw bank? Neem contact op met ons, en één van onze advocaten zal u hierin bij staan.

    « Terug naar ondernemingsrecht
    Stuur ons een bericht

    Voor verdere vragen kunt u het formulier hieronder gebruiken. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.