Thuiswerken door brandstoftekorten: wat is het wettelijk kader?

Op 20 april 2026 is het landelijk crisisplan olie in werking getreden als gevolg van de brandstoftekorten vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Dit gebeurde naar aanleiding van de adviezen van het Internationaal Energieagentschap (IEA) en de Europese Commissie. Het crisisplan geeft inzicht in maatregelen die geschikt zijn om in te zetten tijdens een oliecrisis. Veel van die maatregelen gaan over het beperken van benzine- en dieselgebruik, zoals het stimuleren van het openbaar vervoer of het aanmoedigen van thuiswerken. Dat laatste ziet ook de Europese Commissie als serieuze optie: zij adviseert bedrijven nu al minimaal één vaste thuiswerkdag in te stellen.

Voor veel ondernemers roept dit vragen op. Moet een werkgever instemmen als een werknemer vanwege hoge brandstofprijzen of drukte in het openbaar vervoer thuis wil werken? Mag een werkgever thuiswerken verplicht stellen om reiskosten en brandstofverbruik te beheersen? En welke afspraken zijn nodig om te voorkomen dat tijdelijk thuiswerken uitgroeit tot een onduidelijke arbeidsvoorwaarde?

Thuiswerken en de Wet flexibel werken

In Nederland bestaat geen algemeen wettelijk recht op thuiswerken. Werknemers kunnen wel op grond van de Wet flexibel werken een verzoek indienen om de overeengekomen werkplek aan te passen. Dit verzoekrecht staat alleen open voor werknemers die ten minste een half jaar in dienst zijn bij een werkgever met tien of meer werknemers. Het verzoek moet ten minste twee maanden vóór de gewenste ingangsdatum schriftelijk worden gedaan.

Als werkgever bent u verplicht dit verzoek in overweging te nemen en te overleggen met de werknemer. Het staat u daarna vrij het verzoek af te wijzen, mits dit schriftelijk wordt gemotiveerd en er uiterlijk één maand voor de ingangsdatum van het verzoek wordt gereageerd. Als er niet op tijd wordt gereageerd, zal de werkplek moeten worden aangepast naar de wensen van de werknemer. Het is dan ook aan te raden om hier binnen uw organisatie een duidelijk beleid voor op te stellen zodat verzoeken niet te lang blijven liggen.

Andersom geldt dat een werkgever zijn werknemers niet eenzijdig kan verplichten om thuis te werken. De werkplek is een arbeidsvoorwaarde en kan in beginsel alleen met instemming van de werknemer worden gewijzigd. Daarnaast kunnen een toepasselijke cao bepalingen bevatten over thuiswerken.

Verplichtingen van de werkgever bij thuiswerken

Ook als de werknemer thuiswerkt, heeft u als werkgever een zorgplicht. De wettelijke eisen van de zorgplicht zijn vastgegeld in de Arbeidsomstandighedenwet. Een werkgever moet te allen tijde zorgen voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Dat geldt op de werklocatie, maar ook voor de thuiswerkplek. Ook die moet in orde zijn.

Zie voor meer details over de zorgplicht van de werkgever mijn eerdere blog, waarin ik onder meer de rechten en plichten van de werkgever bij thuiswerken uiteenzet.

Werknemer tegemoetkomen in reiskosten.

Het kabinet heeft aangekondigd de maximale onbelaste reiskostenvergoeding te verhogen van € 0,23 naar € 0,25 per kilometer, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026. De Tweede Kamer moet nog beslissen of deze plannen doorgaan. U mag een hogere reisvergoeding aanbieden, maar het meerdere is dan niet meer onbelast.

Belangrijk is ook dat een werkgever voor één en dezelfde werkdag niet én een onbelaste thuiswerkvergoeding én een onbelaste reiskostenvergoeding mag geven. Dat geldt ook als de werknemer op één dag deels thuiswerkt en deels op kantoor aanwezig is. Als werkgever kunt u zelf bepalen of u voor die dag de onbelaste reiskostenvergoeding of de onbelaste thuiswerkvergoeding toepast.

Thuiswerkregeling

Besluit je dat er door meer werknemers vaker moet of mag worden thuisgewerkt, dan is het verstandig thuiswerkregeling op te stellen zodat er duidelijk en gelijke regels zijn. U kunt daarin bijvoorbeeld vastleggen hoeveel dagen er mag worden thuisgewerkt, hoe verzoeken gedaan moeten worden, veiligheidsvoorschriften, vergoedingen, etc.

Weer intrekken van de thuiswerkafspraak

Een thuiswerkafspraak kan niet altijd zonder meer worden ingetrokken. Zeker niet als het thuiswerken in de praktijk structureel is geworden. In dat geval moet er weer worden overlegd met de werknemer en zal u als werkgever aan moeten tonen waarom het belangrijk is om de regeling weer terug te draaien.

Advies voor ondernemers

Wacht niet tot crisisomstandigheden u dwingen tot oplossingen. Denk vast na over een thuiswerkregeling en stem het beleid af op de cao. Zorg daarnaast dat u voldoet aan uw zorgplicht ten aanzien van de thuiswerkplek. Zo bent u goed voorbereid, ook als er verzoek vanuit werknemers komen.

Vragen

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel? Onze advocaten staan klaar om u te adviseren! Neem contact op met een van onze advocaten via de mail, telefonisch of vul het contactformulier in voor een vrijblijvend eerste gesprek. Wij denken graag met u mee.