Recht op reparatie? – Right to Repair – 31 juli 2026 in de EU

Begin april 2026 hebben boeren in de VS een jarenlange strijd tegen John Deere beëindigd over het recht om hun landbouwmachines te repareren. Dit was via een baanbrekende schikking naar aanleiding van een rechtszaak aangespannen door de Amerikaanse  Mededingingsautoriteit (FTC) tegen John Deere. De FTC is vergelijkbaar met de Europese  Commissie en de Nederlandse ACM (Autoriteit Consument & Markt).

In de VS draaide het om het recht van boeren om hun eigen machines te mogen onderhouden zonder beperkingen van de fabrikant. Hoewel de landbouwmachine gigant in een verklaring benadrukte dat dit geen erkenning van schuld inhoudt, stemde het ermee in om 99 miljoen US-dollar te storten in een fonds. Van dat geld profiteren landbouwbedrijven en particulieren die aan de collectieve rechtszaak hadden deelgenomen. Het geld is beschikbaar voor betrokkenen die vanaf januari 2018 bij erkende dealers van John Deere hebben betaald voor reparaties aan zware machines. 

Toegang tot software, tools en handleidingen

In de EU Al heeft in 2023 John Deere de toegang tot haar software, diagnostische tools en handleidingen voor reparaties aanzienlijk uitgebreid. In de EU hebben eigenaren van landbouwmachines en onafhankelijke reparatiewerkplaatsen sinds 2023 via de John Deere Store toegang tot middelen die voorheen alleen voor dealers beschikbaar waren.

Duidelijk is dat fabrikanten niet zonder meer inkijk geven in hun software en tools om te repareren. De Nederlandse Auteurswet kent een specifiek recht op wijziging en herstel van programmatuur (art. 45 J) o.g.v. een EU richtlijn. Hiervan is niet contractueel af te wijken; dan zou het nietig zijn. Te denken is hier o.a. het verbeteren van fouten (bugfixing), het maken van een back-up, het bestuderen en observeren van de werking van de functies en taal bij normaal gebruik. Dit kan weer anders zijn als producten in de ‘cloud’ staan en in feite een huurrelatie van de software bestaat en niet de ‘klassieke’ op uw eigen locatie gestationeerde software.

Het gaat inmiddels veel verder dan alleen software

Uiterlijk 31 juli 2026 moeten alle EU lidstaten het “recht op reparatie” hebben ingevoerd in hun nationale wetgeving. Dit is om reparatie van kapotte goederen te bevorderen, afval te verminderen en duurzame consumptie te stimuleren. De richtlijn verplicht fabrikanten om producten eenvoudiger en goedkoper te laten repareren, ook na de garantieperiode. Het gaat dan om Richtlijn (EU) 2024/1799, ook wel de Right to Repair Richtlijn.

Wat zijn de belangrijkste punten van de EU richtlijn?

• Toepassingsgebied: het geldt voor een breed scala aan producten waarvoor reparatie-eisen gelden onder EU-wetgeving, zoals witgoed (wasmachines, vaatwassers) en smartphones.
• Verplichtingen voor Fabrikanten: de reparatie moet mogelijk zijn tegen een “redelijke prijs” en binnen een “redelijke termijn”.
• Onderdelen: fabrikanten moeten onderdelen beschikbaar stellen en technische documentatie toegankelijk maken.
• Garantie termijn relevant?: Nee ook na het verstrijken van de wettelijke garantieperiode moeten fabrikanten reparaties aanbieden.
• Voordelen voor consumenten: het wordt makkelijker om producten te laten repareren in plaats van ze te vervangen en verruimt de transparantie van reparatiediensten.
• Informatieplicht: consumenten worden beter geïnformeerd over hun reparatierechten.
• De richtlijn is een cruciaal onderdeel van de Europese Green Deal en zorgt ervoor dat ‘repairability’ (repareerbaarheid) een harde eis wordt in productontwikkeling.

Conclusie

Heeft u problemen met de reparatie van software of van goederen, dan kunt u met ons contact opnemen, ook als de Nederlandse staat te laat is om die wetgeving in te voeren; dan is een rechtstreeks beroep op Right tot Repair richtlijn mogelijk. Onze advocaten helpen u graag.