Ontslag en auto van de zaak

Update status: de originele publicatiedatum van dit artikel was 4 april 2013. Maar het is inhoudelijk helemaal herzien op 13 augustus 2026.

Een auto van de zaak (leaseauto/bedrijfsauto) is voor veel werknemers een aantrekkelijke secundaire arbeidsvoorwaarde. Maar wat gebeurt er met de leaseauto bij opzegging of beëindiging van het dienstverband voor het einde van het leasecontract? In zulke gevallen ontstaat regelmatig een discussie over de leaseauto. Veelal wordt dit veroorzaakt omdat er in de secundaire arbeidsvoorwaarden geen duidelijke afspraken zijn gemaakt rondom het ontslag en de leaseauto.  

Afspraken ontslag en auto van de zaak

Bij het beëindigen van een dienstverband of in ontslagzaken kan de auto van de zaak een heet hangijzer zijn. Het is daarom verstandig om al bij het opstellen van de arbeidsovereenkomst bepalingen en verplichtingen op papier te zetten met betrekking tot verantwoordelijkheden voor de leaseauto bij opzegging of beëindiging van het dienstverband. Deze afspraken kunnen ook worden vastgelegd in een bij de arbeidsovereenkomst behorende separate gebruiksovereenkomst van de leaseauto en/of in een autoregeling/leaseregeling.

Vaak worden echter geen schriftelijke afspraken gemaakt rondom het ontslag en een auto van de zaak. Als de werkgever niet kan bewijzen dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt, kan hij de werknemer in beginsel niet verplichten de resterende leasetermijnen of de afkoopsom van het leasecontract te betalen. Soms wordt er wel een dergelijke bepaling opgenomen in de gebruiksovereenkomst van de leaseauto, maar die blijkt vaak op het moment van ontslag toch te onduidelijk. In dat geval ligt de bewijslast bij de werkgever.

Gebruiksovereenkomst leaseauto opstellen

Naast de afspraken over het gebruik van de leaseauto, worden in een gebruiksovereenkomst vaak ook andere zaken vastgelegd, zoals bepalingen over diefstal van een leaseauto tijdens privégebruik en schade aan de leaseauto door schuld, opzet of grove roekeloosheid van de werknemer. Deze afspraken dient de werkgever van tevoren goed met de werknemer door te nemen. Zo weten beide partijen altijd waar zij aan toe zijn.

In de gebruiksovereenkomst worden bij het voortijdig beëindigen van het leasecontract of dienstverband door de werknemer doorgaans drie mogelijkheden opgenomen.

• Overname- of meeneemverplichting
• Het kan zijn dat de werknemer verplicht is het leasecontract over te nemen. Dit kan bijvoorbeeld doordat de werknemer de leaseauto zelf koopt of doordat de leaseauto en het leasecontract worden overgenomen door de nieuwe werkgever. Daarvoor moet de werknemer wel over voldoende financiële middelen beschikken of moet de nieuwe werkgever bereid zijn het contract over te nemen.
• Leasecontract afkopen
• In dit geval dient de werknemer de kosten van het voortijdig beëindigen van het leasecontract te betalen. Dit wordt de afkoopsom genoemd. Deze bedraagt in de praktijk vaak een percentage van de resterende maantermijnen.
• Leaseauto doorgeven
• In dit geval kan de leaseauto binnen de onderneming van de huidige werkgever worden doorgegeven aan een andere werknemer.

Doorberekenen van kosten

Als de werknemer vertrekt terwijl de leaseauto nog voor langere tijd onder contract staat, kan de werkgever met een afkoopsom of andere schade blijven zitten. Als de auto niet kan worden overgenomen door een nieuwe werknemer en de nieuwe werkgever het contract niet wil of kan overnemen, rijst de vraag of de werkgever die kosten op de werknemer kan verhalen.

Dit komt in de praktijk regelmatig voor. De rechtspraak laat echter zien dat dat niet automatisch kan. In een uitspraak uit 2024 oordeelde de kantonrechter dat er geen afzonderlijke overeenkomst was op grond waarvan de werkgever de volledige afkoopsom zonder meer bij de werknemer kon neerleggen. Wel vond de rechter het redelijk dat de werknemer op grond van goed werknemerschap een deel van die afkoopsom moest betalen. Dit maakt duidelijk dat dit soort zaken niet zwart-wit zijn, maar sterk afhankelijk zijn van wat partijen precies hebben afgesproken en van de omstandigheden van het geval.

Zelfs als er schriftelijke afspraken zijn gemaakt over ontslag en de auto van de zaak in de arbeidsovereenkomst of in de gebruiksovereenkomst, kan een rechter bij een arbeidsconflict toetsen of de bepaling wel voldoende duidelijk is. Daarbij kan ook de reden van ontslag een belangrijke rol spelen.

Als een werknemer bijvoorbeeld zelf vrijwillig voortijdig ontslag neemt en de werkgever voldoende duidelijk heeft gemaakt welke gevolgen daaraan verbonden zijn voor de resterende leasetermijnen van de leaseauto, dan mag de werkgever de kosten doorgaans geheel of gedeeltelijk bij de werknemer in rekening brengen. In zulke gevallen kijkt de rechter sneller naar goed werknemerschap en naar de vraag of het redelijk is dat de werknemer een deel van de schade draagt. Als de arbeidsovereenkomst daarentegen voortijdig op initiatief van de werkgever wordt beëindigd, bijvoorbeeld wegens bedrijfseconomische redenen, dan zal het over het algemeen minder snel redelijk en billijk zijn om de kosten van de leaseauto aan de werknemer door te berekenen.

Goed werkgeverschap en gebruiksovereenkomst

Uit diverse rechtszaken rondom ontslag en een leaseauto komt een aantal duidelijke conclusies naar voren met betrekking tot verantwoordelijkheid en goed werkgeverschap. Zo bepaalt de rechtbank dat de werkgever verantwoordelijk is voor het goed uitvoeren en naleven van het leasecontract. Daarnaast heeft de werkgever een adequate informatieplicht. Dit wil zeggen dat de werkgever bij het aangaan van een leasecontract de werknemer altijd juist moet informeren over de financiële consequenties en mogelijke afkoopverplichting van een leasecontract. Deze afspraken dienen schriftelijk en expliciet te worden vastgelegd en de werknemer dient de gebruiksovereenkomst te ondertekenen.

Uit eerdere rechtszaken blijkt ook dat de rechtbank de werkgever over het algemeen verantwoordelijk acht voor het goed uitvoeren van het leasecontract en de berijdersovereenkomst. In veel zaken wordt de werkgever verplicht na een ontslag waarbij een afkoopverplichting van het leasecontract in de arbeidsovereenkomst is opgenomen met de leasemaatschappij te onderhandelen over een passende afkoopsom. De rechtbank stelt veelal dat de afkoopsom niet in zijn totaliteit voor rekening van de werknemer mag komen.

Ontslag op staande voet

Het kan voorkomen dat de werkgever een dringende reden heeft om de werknemer op staande voet te ontslaan. Op deze manier komt de arbeidsovereenkomst direct tot een einde. Dit kan ook gevolgen hebben voor het gebruik van de leaseauto. De werknemer zal de leaseauto in beginsel direct aan de werkgever moeten teruggeven als dit uit de gemaakte afspraken volgt.

Ook bij ontslag op staande voet moet worden gekeken naar de afspraken tussen partijen. Wanneer de overeenkomst een bepaling bevat dat schade door ontslag wegens een dringende reden voor rekening van de werknemer komt, gelden ook dan de eisen van duidelijkheid, informatieplicht en goed werkgeverschap. Belangrijk hierbij is dat een ontslag op staande voet door de rechter kan worden vernietigd. Dat kan ook gevolgen hebben voor de aanspraken en verplichtingen rond de leaseauto.

Loonverrekening

Wanneer een werknemer de kosten van de voortijdige beëindiging van het leasecontract moet vergoeden, betekent dit niet automatisch dat de werkgever deze kosten mag verrekenen met het salaris, de eindafrekening of de transitievergoeding. Voor verrekening gelden wettelijke regels. Het loon mag bijvoorbeeld niet onder het wettelijk minimumloon uitkomen. Zonder duidelijke contractuele grondslag of toestemming van de werknemer is verrekening niet altijd toegestaan. Werkgevers doen er daarom verstandig aan hierover vooraf duidelijke afspraken vast te leggen in de arbeidsovereenkomst, de leaseregeling of de gebruiksovereenkomst.

Leaseauto telt niet mee bij de transitievergoeding

Bij een beëindiging van de arbeidsovereenkomst op initiatief van de werkgever heeft de werknemer doorgaans recht op een transitievergoeding. Deze vergoeding wordt onder meer bepaald op basis van het bruto maandloon van de werknemer en het aantal dienstjaren. Looncomponenten die bij de berekening van de transitievergoeding kunnen meetellen zijn onder meer vakantiebijslag, een vaste eindejaarsuitkering, overeengekomen vaste looncomponenten en variabele looncomponenten zoals bonussen en winstuitkeringen.

Een auto van de zaak behoort niet tot het bruto maandloon dat voor de berekening van de transitievergoeding wordt gebruikt en wordt daarom in beginsel buiten beschouwing gelaten bij de berekening van de hoogte van de transitievergoeding. In de praktijk zorgt dit punt vaak voor verwarring, omdat werknemers met een leaseauto voor privégebruik wel privévoordeel hebben van de auto. Dat voordeel telt juridisch echter niet automatisch op dezelfde manier mee als een regulier loonbestanddeel in geld.

Juridisch advies rond een auto van de zaak

Wilt u meer informatie over ontslag en een auto van de zaak? De advocaten van Fruytier Lawyers in Business zijn gespecialiseerd in contractenrecht, arbeidsrecht en ondernemingsrecht. Wij geven graag antwoord op uw vragen over de gebruiksovereenkomst, leaseregelingen en uw verplichtingen als werkgever of werknemer. Ook kunnen wij voorwaarden over het gebruik, de overname en het inleveren van een leaseauto door een werknemer voor u opstellen of toetsen. Neem voor meer informatie vrijblijvend contact met ons op.