Banken moeten voortaan slachtoffers van oplichting voortaan eerst terugbetalen, aldus het Hof van Justitie van de Europese Unie
Het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna; HvJEU) heeft op 15 oktober 2026 een ingrijpende uitspraak gedaan als het gaat om bankfraudes. Slachtoffers krijgen nu betere bescherming tegen bankfraude, ook als ze volgens de bank zelf onvoorzichtig zijn geweest.
De zaak in het kort
De aanleiding voor de uitspraak van het HvJEU was een zaak in Polen. In deze zaak had een vrouw een enigszins geloofwaardig lijkende link online ontvangen. Zoals u misschien al raadde was deze link ergens anders voor bedoeld en leidde naar een nagemaakte website, die leek op die van haar bank. Op basis van die informatie die de vrouw hier invulde wist de fraudeur €705 van haar bankrekening af te schrijven. Nadat de vrouw dit ontdekte, meldde zij dit bij haar bank en de politie. Nu zij, volgens de bank, zelf grof nalatig had gehandeld, stelde de bank dat zij zelf verantwoordelijk was voor de geleden schade.
De vrouw, die het hier niet bij liet zitten, ging naar de Poolse rechter. Deze stelde vervolgende prejudiciële vragen aan het HVJEU over de verplichting van de bank om ongeautoriseerde betalingen terug te betalen.
Eerst terugbetalen, daarna pas beoordelen
Het hof oordeelde dat de bank zo’n ongeautoriseerde betaling in beginsel direct moet terugstorten. Dit dient uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag nadat de ongeautoriseerde betaling is vastgesteld te geschieden. Onverminderd of de bank meent dat de klant naar aanleiding van deze ongeautoriseerde betaling nalatig is geweest in zijn of haar handelen.
Met artikel 73 lid 1 van de Europese richtlijn betaaldiensten (PSD2) biedt de Europese regelgeving wel nog een uitzondering voor banken. Zij mogen op basis van dit artikel wel nog betalingen uitstellen wanneer er redelijke gronden bestaan dat de klant zelf fraude pleegt, en deze gronden worden gemeld aan de bevoegde nationale autoriteit.
Deze uitspraak betekent echter niet dat klanten onder deze omstandigheden ook altijd definitief recht hebben op schadevergoeding, Zodra de bank achteraf kan aantonen dat de klant opzettelijk of door grove nalatigheid zijn of haar verplichtingen niet is nagekomen, kan de bank alsnog de schade op de klant verhalen.
Wat betekent dit voor jou?
Met deze uitspraak wordt er meer verantwoordelijkheid bij de bank gelegd. Banken kunnen niet langer met slechts een beroep op nalatigheid weigeren om terug te betalen. Hierdoor wordt de consument beter beschermd en zal het, nu de bank in beginsel eerst moet terugstorten, minder snel voorkomen dat iemand direct in financiële problemen terechtkomt na oplichting.
Belangrijk is dat niet iedere vorm van bankfraude automatisch recht op terugbetaling geeft. Deze uitspraak ziet op ongeautoriseerde betalingen, hetgeen niet van toepassing is op betalingen die door een slachtoffer zelf worden gedaan. Doordat deze vanuit het slachtoffer zelf worden verricht kwalificeren deze als geautoriseerd.
Hoewel het HvJEU met deze uitspraak de consument beter beschermd, vermindert dit helaas niet de mate van voorzichtigheid waarin met moet handelen. Doordat achteraf alsnog kan worden vastgesteld dat een slachtoffer te nalatig heeft gehandeld, sta je uiteindelijk voor dezelfde risico’s als voorheen.
Conclusie
Hoewel deze uitspraak een antwoord biedt op de vraag hoe we consumenten beter kunnen beschermen tegen deze vorm van fraude, is het de vraag of het ook een redelijk antwoord is. Immers, een deel van de verantwoordelijkheid wordt hiermee naar de bank geschoven terwijl de bank, naast het geven van actuele voorlichtingen, er weinig aan kan veranderen of mensen wel dan te niet ingaan op dit soort fraudes. Daarbij komt ook dat, los van het geld dat de bank direct terug dient te betalen, de bank ook nog hoge kosten kwijt zullen zijn aan het aanpassen van hun beleid naar deze nieuwe uitspraak.
Vragen?
Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel? Onze advocaten staan klaar om u te adviseren! Neem contact op met een van onze advocaten via de mail, telefonisch of vul het contactformulier in voor een vrijblijvend eerste gesprek. Wij denken graag met u mee.