Op 2 november 2010 heeft de Rechtbank Amsterdam in een kort geding uitgemaakt dat Sanrio, het Japanse bedrijf achter Hello Kitty, inbreuk maakt op de auteursrechten en merkrechten die rusten op Nijntje. Mercis B.V., de onderneming waaraan de geestelijke vader van Nijntje, Dick Bruna, zijn rechten heeft overgedragen, daagde Sanrio voor de rechter vanwege een juridisch geschil over het konijntje Kathy. Kathy, het vriendinnetje van Hello Kitty, was namelijk afgebeeld op diverse producten die onder meer bij Bart Smit en H&M werden verkocht.

 

Uit het vonnis blijkt dat Sanrio zowel de auteursrechten als de merkrechten van Mercis heeft geschonden.

 

De Voorzieningenrechter komt allereerst tot de conclusie dat de kenmerken van Nijntje meebrengen dat Nijntje een eigen oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt. Het “werk Nijntje” is het resultaat van scheppende menselijke arbeid en dus van creatieve keuzes.

 

Nijntje is niet zo banaal of triviaal dat daarachter geen creatieve arbeid van welke aard dan ook valt aan te wijzen, aldus de Voorzieningenrechter. In het licht van deze conclusies oordeelt de rechter dat sprake is van een auteursrechtelijk beschermd werk in de zin van de wet. Dat er meerdere afbeeldingen van speelgoedkonijnen bestaan, het zogenaamde Umfeld, maakt dit niet anders.

 

Vervolgens wordt geconcludeerd dat de beschermde trekken van Nijntje zijn overgenomen in de figuur van Kathy. Dat Kathy is gesierd met een strik in een van haar oren is onvoldoende om tot een andere conclusie te komen. De totaalindrukken zijn namelijk nagenoeg hetzelfde. Op grond van het bovenstaand worden de vorderingen op grond van het auteursrecht toewijsbaar geacht, maar wel met de beperking dat de vorderingen beperkt blijven tot Nederland. Het gaat de rechter te ver om een verbod voor de hele Europese Unie uit te vaardigen.

 

Niet alleen de auteursrechten van Mercis blijken te zijn geschonden, ook in merkenrechtelijke zin is sprake van inbreuk. De rechter acht voldoende aannemelijk dat Nijntje als merk wordt gebruikt en niet slechts als karakter. Op een ter zitting getoond doosje blijkt dat het doosje is voorzien van een label waarop het beeldmerk van Nijntje prijkt. Ook het betoog van Sanrio dat Nijntje geen merk kán zijn, omdat het slechts een wezenlijke waarde van de waar weergeeft, wordt niet gevolgd. Het gaat in casu immers om een beeldmerk en niet om een vormmerk.

 

De rechter oordeelt voorts dat het gebruik van Kathy op zich niet plaatsvindt ter onderscheiding van waren of diensten (alle uitingen geschieden onder het teken Hello Kitty), maar daarmee ontspringt Sanrio niet de dans. De rechter oordeelt dat wel sprake is van inbreuk in de zin van artikel 2.20 lid 1 sub d BVIE. Ook gebruik anders dan ter onderscheiding van waren of diensten is onder bepaalde omstandigheden inbreukmakend. Gezien de grote mate van gelijkenis (de totaalindrukken) trekt Sanrio met Kathy zonder geldige reden ongerechtvaardigd voordeel van Nijntje, waardoor afbreuk aan het onderscheidend vermogen en de reputatie van Nijntje een rol speelt. Anders gezegd, profiteert Sanrio met Kathy van de aantrekkingskracht en reputatie van Nijntje.

 

Wat volgt is een vonnis waarin de rechter oordeelt dat sprake is van zowel auteursrechtelijke inbreuk als van merkenrechtelijke inbreuk.

 

De veroordelingen strekken zich niet uit tot de licentiehouders van Sanrio, aangezien deze geen partij zijn. Naast de verboden tot verdere inbreuk wordt Sanrio veroordeeld tot voldoening van diverse nevenvorderingen en tot voldoening van de proceskosten.

 

Een partij die een product in de markt brengt, doet er goed aan om na te gaan of en zo ja, in hoeverre er gelijkende producten bestaan die auteursrechtelijk zijn beschermd. Hoewel een vergelijking in juridische zin complex van aard is, kan een ‘leek’ in eerste instantie uitgaan van de totaalindrukken van de producten. In feite is dat ook wat advocaten en rechters doen.

 

Om na te gaan of een andere partij al gebruik maakt van een bepaald merk, biedt een check van de diverse merkenregisters uitkomst. Ook hier geldt echter, dat een juridische controle noodzakelijk is!

 

Het nalaten van een controle vooraf of het negeren van de uitkomsten daarvan, brengen risico’s en schade met zich mee. De advocaten van Fruytier Lawyers in Business helpen u graag verder.

 

Voorlopig is dan hiermee de heerschappij van Nijntje als lief, Nederlands konijntje hersteld en zal Kathy elders in de wereld nieuwe vriendjes moeten gaan maken.

Voor meer informatie vragen over het bovenstaande kunt u contact opnemen met mr. M.N. van Hasselt of mr. N.Y. Wong.